Ruth: een vriendin voor Noömi

Tekst: Ruth 1

Noömi en haar man Elimelech zijn op de vlucht geslagen,
Zoals vandaag de dag ook veel mensen op de vlucht slaan.
Gelukzoekers, zouden ze genoemd worden,
op zoek naar een beter leven.
Naar genoeg eten voor hun kinderen.
Naar veiligheid.

Ze leefden in de tijd van de rechters.
Dat was de periode nadat de Israëlieten in het beloofde land gingen wonen,
En voordat er koningen werden aangesteld.
Het was een onzekere tijd.
Iedereen deed wat in zijn eigen ogen goed was.
Soms waren er goede en wijze rechters,
die lang aanbleven, en was er vrede.
Maar vaak was er oorlog, onzekerheid. Hongersnood.

Noömi en haar man leefden in Betlehem, het huis van brood.
Maar er was daar niet genoeg te eten voor hen en hun twee zoons.
En dus moesten ze het beloofde land achter zich laten.
Het land van melk en honing, waar God voor ze zou zorgen.
Ze trokken naar het buurland, Moab,
Dat slecht bekend stond.

Noömi betekent: de lieflijke.
De naam van haar man: mijn God is koning.
Maar in Moab aangekomen stierf Elimelech, de man van Noömi.

Zijn naam is veelzeggend:
In dit nieuwe land was er een andere cultuur,
Met andere goden.
Voor hun eigen God, de God van Israël, was geen plek.
Wilde Noömi overleven, dan moest ze zich aanpassen.

En dat doet ze. Ze raakt helemaal ingeburgerd.
Haar twee zoons trouwen met Moabitische vrouwen, Ruth en Orpa.
Maar na tien jaar zwoegen om een nieuw bestaan op te bouwen,
Slaat het noodlot opnieuw toe.
Noömi verliest haar twee zoons.

Ze heeft nu niets en niemand meer.
Ze woont in een vreemd land,
zonder familie die voor haar kan zorgen.
Alleen haar twee schoondochters,
Maar die zijn zelf alles kwijtgeraakt.

Noömi ziet voor zichzelf geen uitweg meer.
En als ze hoort dat het in Betlehem beter gaat,
Is voor haar de keuze snel gemaakt.
Of eigenlijk heeft ze niet eens een keus:
Ze gaat terug.
Hier heeft ze niets meer.

Orpa en Ruth komen in eerste instantie met haar mee.
Maar al snel zegt Noömi:
nu moeten jullie teruggaan naar huis.
Ik hoop dat de Heer goed voor jullie zal zijn.

Ze zegt dit niet omdat ze niet van haar schoondochters houdt.
Diep van binnen zou ze heel graag willen dat ze meekomen.
Maar Noömi wil ze beschermen.
Ze denkt heel praktisch.
Ze weet hoe het is om in een vreemd land te gaan wonen.

En zij kwam niet met lege handen!
Haar schoondochters straks wel.
Ze heeft zelf geen andere zoons die ze aan ze kan geven.
En de kans dat een Israëliet in die tijd met een Moabitische wilde trouwen was heel klein.
Daarnaast is voor Noömi het belangrijkste argument het laatste wat ze zegt:
De Heer is tegen mij.
Kijk naar wat mij allemaal is overkomen!,
Lijkt ze te willen zeggen.
Als je met mij meegaat, kun je daar alleen maar meer van verwachten!

Noömi is haar geloof in God niet verloren.
Ze wens haar schoondochters Gods zegen en liefde.
Alleen voor zichzélf gelooft ze er niet meer in.

Het is nogal wat om te zeggen:
De Heer is tegen mij.
Misschien, en dat hoop ik, kun je je er niets bij voorstellen.
Maar het kan natuurlijk ook dat je er wel iets van herkent.
Noömi heeft zoveel rampspoed, zoveel ongeluk ervaren,
Dat ze is gaan geloven dat ze van God niets meer hoeft te verwachten.
Dat God zelfs tegen haar is.

En dat maakt dat Noömi zich afsluit voor haar schoondochters.
Ze wil hen haar leed, haar lot besparen.
Als je met mij meegaat, kan het alleen maar misgaan, zegt ze.
Ga terug naar je familie. Trouw opnieuw. Word gelukkig.
En denk vooral niet meer aan mij.

En zo dreigt het verleden zich juist te herhalen.
Noömi is er zo van overtuigd dat er voor haar geen toekomst is,
Dat ze daar ook niet meer op durft te hopen.
Als ze zich openstelt kan dat haar alleen maar meer kwetsen.
Het is ook niet te geloven dat God door dit drama heen
iets goeds zou kunnen doen.
Orpa accepteert dit, en neemt afscheid van Noömi.

Maar dan komt de ontzettend wonderlijke reactie van Ruth.
Ruth wil namelijk niets weten van wat haar schoonmoeder zegt.
Zeg toch niet steeds dat ik weg moet gaan!
Waar u heen gaat, daar ga ik heen.
Waar u woont, daar wil ik ook wonen.
Uw volk is mijn volk, en uw God is mijn God.
Ik laat u niet in de steek!

Wat zou dit gedaan hebben met Noömi?
Heeft ze haar schouders opgehaald, en gedacht: het zal wel?
Was ze verdrietig dat Ruth haar lot wilde delen?
Verdrietig over wat deze jonge vrouw te wachten stond?
Of zou er misschien toch een klein beetje hoop zijn ontstaan,
Tegen alles in?

De naam Ruth betekent ‘vriendschap’.
Zij laat zien dat ze een vriendin is van Noömi.
Want op het moment dat Noömi haar niets kan geven,
Besluit zij toch om Noömi niet in de steek te laten.
Ze geeft zich volledig aan Noömi, tot in de dood.
Alles heeft ze over voor haar schoonmoeder.
Ruth lijkt daarin zelfs een beetje op Jezus.

En naast haar eigen vriendschap biedt ze Noömi ook Gods vriendschap aan.
Ondanks dat Noömi er zelf niet meer in gelooft,
Wordt haar toekomstbeeld een klein beetje opengebroken.
Ruth gelooft voor Noömi.
In een toekomst.
In de God van Israël,
die Noömi niet aan de kant heeft geschoven.

Door haar liefde laat Ruth iets zien van Gods liefde.
En daarmee maakt ze een eerste barst in de muur die Noömi heeft opgetrokken.
Geeft ze Noömi een nieuw sprankje hoop.

Het is nog niet allemaal goed voor Noömi.
Als ze in Betlehem aankomen, herkennen de mensen haar.
En ze zegt: noem me niet meer Noömi, de lieflijke.
Noem me Mara. De ongelukkige.
Na alles wat er is gebeurd heeft ze tijd nodig,
om de nieuwe toekomst die ze heeft gekregen te gaan zien.

Toch eindigt het hoofdstuk hoopvol:
Ze kwamen in Betlehem aan toen de boeren het koren gingen maaien.
Betlehem is weer een huis van brood geworden.
Een plek met een toekomst.
Op deze plek zal Ruth trouwen met Boaz,
En krijgen ze een kind: Obed. Dienaar.

Het verhaal van Ruth, dat met dit hoofdstuk is begonnen,
Laat zien dat God niet in de steek laat.
Bij God is bescherming.
Zelfs als wij dat zelf niet meer kunnen zien.
Dan kan het soms nodig zijn dat er anderen zijn die ons daarop kunnen wijzen.
Die dat voor ons geloven.
En die zo iets van Gods liefde, Gods vriendschap kunnen laten zien.
Mensen zoals Ruth.
Amen.

Voeg toe aan je favorieten: Permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *