Een hoger doel

Tekst: Deuteronomium 6:20-25; 1 Petrus 2:1-10

Geliefde gemeente van Jezus Christus,

Waar denk je aan, als je het woord ‘wet’ hoort?
Persoonlijk denk ik dan aan: iets wat niet mag.
Iets wat verboden is.
Bijvoorbeeld: het is verboden om te stelen.
Of ik denk juist aan iets wat wél moet. Wat verplicht is.
Bijvoorbeeld: als je werkt, dan móet je belasting betalen.

Een regel is ook een soort wet.
Regels en wetten spreek je met elkaar af.
Een wet is dan heel officieel: dat is echt vastgelegd.
Een regel kan ook wat kleiner zijn.
Bijvoorbeeld thuis: dat het een regel is dat je na het eten moet helpen afwassen.
Of dat je je mobiele telefoon niet mag gebruiken tijdens het eten.
Merk je dat? Ook dan is het weer iets dat moet, of dat niet mag.

De laatste tijd hebben we te maken met veel nieuwe wetten en regels.
Nieuwe afspraken die we met elkaar hebben gemaakt.
Officiële wetten,
zoals dat je niet met meer dan drie personen dicht bij elkaar mag komen.
Dan kun je een boete krijgen. Of een wet dat restaurants gesloten zijn.
Maar ook regels, waar we ons samen aan proberen te houden.
Zoals: het is goed om anderhalve meter afstand van elkaar te houden.
Ga niet bij elkaar op bezoek.
Als je in de supermarkt komt, moet je verplicht een karretje gebruiken.

Die regels, die zijn er niet zomaar.
Die hebben natuurlijk een bedoeling!
Namelijk dat het virus zich minder snel verspreidt.
En dus dat minder mensen ziek worden, en in het ziekenhuis terecht komen.
En dat mensen die hulp nodig hebben, dat kunnen krijgen.

En in het begin was dat heel erg duidelijk.
Maar langzamerhand merk je, steeds meer, dat dat wat gaat verschuiven.
Ik merk dat in elk geval wel om me heen!
Dat mensen steeds meer aandacht hebben voor de wetten en regels,
voor wat mag en niet mag,
En steeds minder voor de reden dat die wetten en regels er zijn.
Want dát is steeds minder zichtbaar.
Terwijl dat gek genoeg weer het doel was van die regels!

En dat kan twee kanten op gaan.
Je kunt je opstandig gaan voelen. Je tegen die wetten verzetten.
Ach, die wetten en regels! Ik zie niks van het virus om me heen.
Dus ik ga gewoon bij andere mensen op bezoek,
en die anderhalve meter kan me eigenlijk niet zoveel schelen!
Of, dat hoor ik soms mensen zeggen:
wanneer zou de overheid het tóelaten dat we de kerkdiensten weer in de kerk mógen vieren?
Kunnen we niet toch wat mensen in de kerk toelaten?

Alleen dan zie je die regels waar we ons nu met elkaar aan houden,
als iets wat de overheid aan ons oplegt.
En gedeeltelijk is dat ook zo.
Maar ze doen dat om een reden: dat er minder mensen ziek worden!
Ze doen dat niet om ons te pesten, of omdat ze overdrijven.
En als kerk hebben we niet alleen de taak om een gemeenschap te zijn.
Maar ook om de zwakken te beschermen.
Daarom kiezen wij ervoor om nu géén diensten te houden op de normale manier.
Straks gaat de overheid die wet misschien versoepelen.
En dan vind ik het best spannend: hoe gaan wij daar mee om?

De andere kant is dat je de wetten en regels heel erg belangrijk maakt.
Zó belangrijk, dat ze álles bepalen.
Ik had mijn ouders al twee maanden niet gezien.
En afgelopen zondag ben ik toch even naar ze toe gegaan.
Terwijl het wordt afgeraden om over regiogrenzen heen te gaan.
Ik deed dat toch, omdat ik voelde dat ik dat nodig had.
Ik had ook kunnen zeggen:
De regels die we met elkaar af hebben gesproken zeggen dat het niet mag,
dus ik doe het niet. Dan zit je veilig.
Maar soms zijn regels er, zodat je er af en toe iets van af kunt wijken.
Dan kun je het de rest van de tijd beter volhouden.

Eigenlijk gaan mensen vaak heel erg bijzonder met wetten en regels om.
Als er een wet is, houden we ons er helemaal aan. Heel strikt.
Maar als er geen wet is, dan laten we het ook helemaal los!
Terwijl de beste manier soms is om te kijken: wat is dat het doel van een wet?
En wat is het gevolg van de keuze die ik maak, voor dat doel?
Het is goed om daar – voor jezelf – over na te denken.

Want wetten en regels zijn nooit een doel op zichzelf.
Dat zouden ze in elk geval niet móeten zijn.
Ze dienen altijd een hoger doel.

Dat geldt ook voor de wetten uit de Bijbel.
De wetten die God aan ons geeft.

Er kwam eens een man bij Jezus, en die vroeg aan hem:
Wat is de belangrijkste regel uit de wet van God?
Je zou kunnen zeggen:
wat is de kapstok waaraan je de wet van God op kunt hangen?
En toen was het antwoord van Jezus:
Hou van God, met alles wie je bent.
Laat je leven op Hem gericht zijn.
En hou van de mensen om je heen, net zoveel als van jezelf.
Dat is het doel van de wet van God.

Zoals je je kunt verzetten tegen regels en wetten die mensen aan elkaar geven,
Kun je je ook willen verzetten tegen wetten die God aan ons geeft.
Omdat je die wetten ervaart als een last.
Iets dat je wordt opgelegd.
Iets dat je in je vrijheid beperkt.
Zoals je dat gevoel nu ook kunt hebben bij de wetten en regels rondom het coronavirus:
Niet als iets goeds, maar als een last.
Je verliest uit het oog waarom je je aan die wet moet houden.

En als dat gebeurt, dan kán dat best gevaarlijk zijn.
Want dan ga je je óf heel erg precies aan die wetten houden,
en vergeet je helemaal het doel van de wetten,
Óf je laat ze helemaal los.
En daarmee kun je net zo goed dat doel uit het oog verliezen.

Ik zat deze week na te denken of ik een prikkelend voorbeeld wist.
En dit is wel een beetje een spannende,
maar daarmee kan ik het wel goed uitleggen:
Geen seks voor het huwelijk!
Vroeger was dat een wet waar iedereen zich aan hield.
Of althans, iedereen vond dat je je er aan moest houden.
Maar daardoor werd dat soms bijna een doel op zichzelf.
En als mensen zich er niet aan hielden, werden ze er heel erg om veroordeeld.
Want dat was een van de ergste dingen die je kon doen, vond men in die tijd!
Terwijl seks iets is wat je, als het goed is, doet uit liefde.
En mensen die het niet lukte om zich daaraan te houden,
hebben zich vaak erg veroordeeld gevoeld.
En je kunt de vraag stellen:
Is dat dan wel zo liefdevol, om zo’n wet zo belangrijk te maken?

En tegelijk, dat is ook een spannende,
is het nu een regel die vooral als een last wordt ervaren.
Gelukkig hoeven we ons daar niet meer aan te houden!
Maar, ik wil dat toch even zeggen, ook al is dat in deze tijd niet zo populair:
dan ga je ook voorbij aan het goede van die regel.
Aan het doel, zou je kunnen zeggen.
Dat is dat seksualiteit mag horen bij liefde.
Dat je naar elkaar toe mag groeien.
Dat het iets heel moois is om je aan elkaar te kunnen geven.
Helemaal op elkaar te kunnen vertrouwen, als je dat doet.
Dat is het doel van die regel. Die regel is niet heilig. Maar het doel is heilig.

Het is maar een voorbeeld.
Maar denk ik wel een voorbeeld dat veel duidelijk maakt.
Bij regels is er vaak een hoger doel. In elk geval bij de regels die God aan ons geeft.
En als je dat nog niet ziet, is het goed om te proberen te zien wat dat doel ís.
In de tijd van Jezus vonden de mensen om hem heen het heel erg belangrijk om zich aan de wetten te houden.
Eén van die wetten was dat Joden niet mochten werken op Sabbat, op zaterdag.
Want dat was een rustdag, zoals bij ons de zondag.
Maar ze mochten ook echt niks.
Ze mochten zelfs niet voor het eten zorgen.
Zo belangrijk werd die wet gemaakt!
En toen Jezus dat toch een keer deed, werd hij daarop aangesproken.
En weet je wat hij toen zei?
De Sabbat is er voor de mens, niet de mens voor de Sabbat.
Het is een rustdag, omdat dat goed is voor de mensen.
Daar is hij voor bedoeld!
En niet als een juk op je schouders.

Wetten en regels geven veel duidelijkheid.
Daarom vinden we het soms zo fijn om ons er heel precies aan te houden.
Het is wel bijzonder hoe dat werkt.
Want vijftig jaar geleden konden mensen ook lezen dat Jezus zei:
De Sabbat is er voor de mens, niet de mens voor de Sabbat.
En toch maakten ze het toen heel erg belangrijk dat je op zondag niets mocht doen.
Dat zit blijkbaar heel diep in ons.
Om duidelijke wetten en regels te willen hebben waar we ons aan kunnen houden.
En: waar we ons tegen af kunnen zetten!

Maar juist dat hogere doel in het oog houden,
kan helpen om regels en wetten die God aan ons geeft te begrijpen.
En dat je dat hogere doel ziet,
kan je ook helpen om je éigen keuzes daarin te maken.
Want er staan ook regels in de Bijbel waar wij ons nu niet meer aan houden.
Omdat het niet alleen gaat om de wetten, maar om het doel erachter.
Heb elkaar lief.
Heb God lief.
Dient een wet of een regel dat doel?
Of werkt het dat juist tegen, als je die wet heel strikt toepast?
Maak je die wet niet belangrijker dan het doel?
Dat is steeds de vraag die je je moet stellen.

De mensen uit Israël kregen van God de opdracht om hun kinderen te leren wat de wetten waren die God aan de mensen had gegeven.
Maar daar moesten ze ook een verhaal bij vertellen:
Het verhaal van de geschiedenis van het volk Israël.
De Israëlieten waren slaven in Egypte.
En God heeft ze daarvan bevrijd.
Misschien ken je dat verhaal wel?
Van Mozes, en de Farao, en de tien plagen?

Het doel daarvan was dat de mensen gingen zien, al van jongs af aan,
Dat God die regels niet bedacht had om ze in de weg te zitten.
Of over ze te heersen.
Maar dat Hij goed is.
En dat Hij het goed met ze voorheeft.
En door zich aan die regels te houden,
konden ze aan andere mensen laten zíen hoe goed God is.
Dat was Gods bedoeling met die wetten.
Dat de mensen, door zich daaraan te houden,
een voorbeeld konden zijn voor de mensen om ze heen.

En dat is ook Gods bedoeling met ons.
Daarom zegt Petrus hetzelfde tegen de christenen als wat God zegt tegen de mensen uit Israël:
Je moet niet doen wat slecht is.
Bedrieg niet, lieg niet, wees niet jaloers, spreek geen kwaad over elkaar.
Want jullie zijn, net als het volk Israël, een heilig volk.
Een volk dat God zich heeft verworven, dat God heeft vrijgekocht,
Om te leven uit zijn liefde,
En de mensen te vertellen over Jezus,
Die jullie in de vrijheid heeft gezet.

Het doel van Gods wet is de liefde.
Daarom is het niet iets om zomaar aan de kant te schuiven, door te zeggen:
gelukkig hoeven we ons daar niet meer aan te houden.
Maar wel iets om steeds bewust naar te blijven kijken.
En te blijven zien wat het doel is wat daarachter ligt.
En van daaruit heel bewust je eigen keuzes te maken.
En om dat echt te begrijpen, om dat doel te zien,
kunnen wij, steeds opnieuw, het beste kijken naar Jezus.
Die helemaal heeft laten zien hoe God dat bedoelde.
Je zou kunnen zeggen:
Jezus was de belichaming van Gods wet.
Van hoe God wil dat wij leven.
Dat wij met elkaar omgaan.
Hoe wij zijn.
Jezus laat steeds weer zien dat het gaat om het doel erachter:
Om lief te hebben.
Een vrouw die van overspel beschuldigd wordt, veroordeelt hij niet.
Een tollenaar, die mensen teveel heeft laten betalen, spreekt hij vrij.

Zoals Jezus, zo mogen wij ook een beetje zijn.
Daar mogen we naar verlangen.
Dan zijn wij een koninkrijk van priesters,
Mensen die iets positiefs, iets van God laten zien aan de mensen om zich heen.
Een kerk, die niet alleen bestaat uit een gebouw,
maar uit levende stenen.
Dan mogen we, in ons doen en laten,
Iets laten zien van wie God is.
Amen.

Voeg toe aan je favorieten: Permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *